Cyrylica ukraińska i zasady wymowy

Alfabet ukraiński dla Europejczyka mieszkającego na zachód od Ukrainy wydawać się może skomplikowanym i dziwnym. Wszystko to wynika z faktu, że tenże alfabet wywodzi się z cyrylicy, a dokładniej stanowi jest jedną z odmian o nazwie grażdanka. Warto również wspomnieć, iż wspomniany alfabet został odpowiednio dostosowany do zapisu języka ukraińskiego.

Aby dobrze zrozumieć czym jest cyrylica ukraińska należy prześledzić historię tego alfabetu, którego początki związane są z językiem ruskim, który nie powinien być mylony z językiem rosyjskim. Tenże język położył podwaliny pod obecnie używany język ukraiński. Warto także wspomnieć, że początkowo do zapisu tego języka stosowano cyrylicy w wersji cerkiewnosłowiańskiej.  Różnice, wynikające z wielu niekonsekwencji występujących między językiem ruskim a cerkiewnosłowiańskim sprawiły, że pisownia ustalona została dopiero w roku 1619. Teoretyczne podwaliny do gramatyki dał Melecjusz Smotrycki, który do alfabetu ruskiego wprowadził literę „ґ”, która oznaczała dźwięk „g”.

Wiek XIX upłynął językoznawcom na rozmowach i dyskusjach mających na celu wybranie jak najskuteczniejszej i najodpowiedniejszej fonetyki języka ukraińskiego. Wówczas padały również takie propozycje, aby całkowicie odejść od cyrylicy i przejść na alfabet łaciński, ale ta propozycja spotkała się z licznymi protestami samych Ukraińców.

W XIX wieku ukazał się pierwszy słownik ukraińsko-niemiecki, którego autor dokonał wyboru pisowni fonetycznej. Co charakterystyczne, zaczęto wówczas wprowadzać rozróżnienie „i” zmiękczającego oraz „i” niezmiękczającego.

Okres całkowitej zależności Ukrainy od Rosji (ZSRR) sprawił, że dopiero na początku lat 90. XX wieku zaczęto myśleć o derusyfikacji języka. Zmiany następowały sukcesywnie.

Warto również wspomnieć, że w XX wieku, zwłaszcza w kręgach intelektualnych zaczęto forsować wprowadzenie – na zasadzie równoległości- alfabetu łacińskiego, niestety te propozycje nie mają zbyt dużego poparcia w społeczeństwie. Również warto zauważyć, że wśród zwolenników alfabetu łacińskiego istnieje silny podział na tych, którzy skłaniają się w stronę pisowni angielskiej oraz tych, zwróconych w stronę tradycyjnej łacinki.